آغاز به کار بازار متشکل ارزی؛ گامی رو به جلو یا پیمودن بیراهه؟

رئیس کانون بانک‌ها و موسسات اعتباری خصوصی روز شنبه هشتم تیرماه ۱۳۹۸ از آغاز به کار فعالیت‌های مقدماتی بازار متشکل ارزی خبر داد؛ بازاری که قرار است در بازار ارز و فعالیت صرافی‌ها شفافیت ایجاد کند.

کوروش پرویزیان رئیس کانون بانک‌ها و موسسات اعتباری خصوصی با اعلام این خبر گفته است که بانک مرکزی به دنبال این است که با ایجاد ساختار و شبکه‌ای مستقل با حضور بانک‌ها و صرافی‌ها به شفاف سازی عملیات در بازار ارز کمک کند.

آغاز به کار این بازار با دو ماه تأخیر در حالی آغاز شده که بانک مرکزی سال‌هاست برای کنترل بازار ارز برنامه‌ریزی می‌کند اما نه قیمت‌ها کنترل می‌شود نه جلوی رانت توزیع شده در تخصیص ارز دولتی گرفته می‌شود.

اکنون رئیس کانون بانک‌ها و موسسات اعتباری خصوصی معتقد است با توجه به اینکه رانت‌هایی در حوزه ارز مطرح است و مسائلی را ایجاد کرده، این ساختار می‌تواند به شفاف‌سازی ساختار کمک و بازار را قابل پیش‌بینی کند.

او توضیح داده است که «بانک مرکزی صاحب صرافی نیست اما از طریق صرافی‌ها و بانک‌ها عملیات ارزی را انجام می‌دهند و در بازار متشکل ارزی، بانک مسئولیت انجام فعالیت‌های تخصصی خود را بر عهده دارد.»

پیشتر محمود شکسته‌بند مدیرعامل بازار متشکل ارزی درباره اهداف راه‌اندازی این بازار و چگونگی فعالیت آن توضیح داده بود که «در حال حاضر نرخ ارز در کشور ما بر اساس نرخ سلیمانیه، دوبی، استانبول و هرات تعیین می‌شود، در حالی که این روند قابل ادامه یافتن نیست و راه‌اندازی این بازار تهران را به پایتخت ارزی کشور تبدیل خواهد کرد.»

به گفته محمود شکسته‌بند با آغاز به کار بازار متشکل ارزی این امکان را ایجاد می‌شود که ساعت ۹ صبح هر روز، نرخ متوسط مشخص و معاملات بر اساس آن انجام شود.

مقامات بانک مرکزی و برخی اقتصاددانان همواره معتقد بوده‌اند که نرخ ارز در بازار ایران غیرواقعی و دارای حباب است. چند سالی است مقامات بانک مرکزی بر این موضوع اصرار می‌کنند اما قادر به تنظیم قیمت‌ها در بازار ارز نیستند.

اکنون در ساز و کار در نظر گرفته شده برای بازار متشکل ارزی قرار است بانک‌ها اسکناس ارز را از صرافی‌ها دریافت کرده و در صورت اعلام نیاز آنها، اسکناس ارز در اختیار آنها قرار دهند. در این شیوه هر صراف موظف است یک حساب دلاری و یک حساب یورویی و یک حساب ریالی در بانک مورد نظرش افتتاح کند. صراف به دفتر بازار متشکل ارزی وکالت می‌دهد که از حساب‌های او به‌اندازه معامله ثبت‌شده در سامانه، برداشت و توسط بازار متشکل ارزی به حساب طرف دوم معامله واریز شود.

همچنین معاملاتی با عنوان حراج ارز نیز در بازار متشکل ارزی صورت می‌گیرد که به گفته محمود شکسته‌بند «حراج ناپیوسته ارز از ساعت نه تا ۱۰ صبح برگزار می‌شود و پس از آن نیز حراج پیوسته عملیاتی خواهد شد و در نهایت بازار در ساعت ۱۴ و ۳۰ دقیقه بسته می‌شود.»

همچنین یکی از اقدامات این بازار متشکل ارزی این است که مانند بسیاری از کشورها، دستگاه‌های خودپرداز اسکناس برای ارز راه‌اندازی شود.

با این وجود انتقادهای زیادی نیز درباره طرح بازار متشکل ارزی مطرح شده که یکی از آنها وارد شدن یک نرخ تازه به لیست نرخ ارز در ایران است. اکنون سه نرخ، دلار ۴۲۰۰ تومان، نرخ نیمایی و نرخ آزاد در بازار ارز وجود دارد و گاهی که نوسان در این بازار شدت می‌یابد نرخ‌هایی چون نرخ استانبول، نرخ گرجستان، نرخ هرات یا نرخ سلیمانیه نیز از سوی صرافی‌ها برای مبادلات ارزی مطرح می‌شود.

اکنون به نظر می‌رسد بازار ارز شاهد نرخ تازه‌ای به عنوان نرخ بازار متشکل ارزی خواهد بود. به ویژه آنکه مقامات دولتی در هفته‌های گذشته و با وجود همه انتقاداتی که به دلار ۴۲۰۰ تومانی وجود دارد، گفته‌اند که این نرخ دست‌کم تا پایان امسال حذف نخواهد شد. امروز نیز کوروش پرویزیان پس از اعلام راه‌اندازی این بازار گفته است که ارز نیمایی حتی با راه‌اندازی این بازار، همچنان برقرار خواهد بود.

در چنین شرایطی از یکسو مشخص نیست راه‌اندازی این بازار و ایجاد یک نرخ تازه چه لزومی داشته و از سوی دیگر به نظر نمی‌رسد با توجه به ساز و کاری که برای این بازار توضیح داده‌اند، نرخ ارز این بازار چندان تفاوتی با نرخ ارز آزاد داشته باشد.

احتمالاً یکی از کارکردهای مهم برای دولت گردشی اسکناسی ارز است که در این بازار ایجاد و همواره بخشی اعظم ارز موجود در بازار در اختیار این بازار یا به بیان دیگر در دست دولت خواهد بود. چرا که تبادلات با صرافی‌ها از طریق این سامانه انجام می‌شود.

از سوی دیگر این ادعا که راه‌اندازی این بازار جلوی رانت و فساد را گرفته و ایجاد شفافیت می‌کند نیز، تنها یک ادعا به نظر می‌رسد چرا که مهمترین رانت گسترده در بازار ارز اکنون از سوی دولت و با تخصیص دلار ۴۲۰۰ تومانی و یورو با نرخ دولتی صورت می‌گیرد که به گفته مقامات دولتی این روند همچنان ادامه خواهد یافت. همچنین مشخص نیست در این راهکار صرافی‌ها و دلالان ارزی ملزم باشند همه تبادلات خود را از طریق این سامانه انجام دهند و احتمالاً روند مبادلات غیرشفاف ارز در بازار سیاه ادامه یابد.

لینک مطلب

مطالب بیشتری که ممکن است مورد علاقه شما باشند

وزیر خارجه آلمان که رهسپار دیدار از تهران است، نسبت به آنچه که “خطرات بروز جنگ” نامید، هشدار داد

cafeliberal

صادق آملی لاریجانی ناکام ماند؛ ابراهیم رئیسی نایب رئیس مجلس خبرگان رهبری شد

cafeliberal

«ویدیوی حریق کشتی‌ها حقیقی هم نباشد، به تنش در منطقه دامن می‌زند»

cafeliberal

محکومیت یک فعال تلگرامی به سه سال حبس به اتهام «تشکیل جمعیت با هدف براندازی نظام جمهوری اسلامی» / اجرای حکم علیرغم ابتلا به بیماری حاد

cafeliberal

مایک پمپئو به دلیل دریافت اطلاعاتی مبنی بر تحرکات رژیم ایران بر علیه نیروهای آمریکا وارد بغداد شد

cafeliberal

در اوج شکوفایی و پیروزی بین المللی اسرائیل، سپاهی رمضان شریف ادعا می کند که این کشور بسیار ضعیف شده است

cafeliberal