16.2 C
Tehran
پنج شنبه, 25 مهر , 1398

پیشروی ‘قانونی’ اطلاعات سپاه در زمین وزارت اطلاعات

تصویب اختیارات سازمان اطلاعات سپاه در اعطای تابعیت ایرانی در جلسه دیروز مجلس، علی رغم مجموعه تصوراتی که ظاهرا در فضای افکار عمومی ایجاد شده، تحول بی سابقه‌ای در به رسمیت شناختن جایگاه موازی این سازمان در قوانین ایران نیست. واقعیت آن است که در مجموعه ای از قوانین مصوب سال های اخیر، حیطه اختیارات اطلاعات سپاه چنان “زیرپوستی” گسترش یافته که از دید افکار عمومی پنهان مانده. به عنوان نمونه، مطابق “قانون نحوه فعالیت احزاب و گروه‌های سیاسی” مصوب مجلس دهم، که متن نهایی آن ۲۲ آبان ۱۳۹۵ برای اجرا ابلاغ شده، مظنونان به جاسوسی حق تأسیس حزب یا عضویت در آن را ندارند و تشخیص مصادیق “جاسوسی”، با “وزارت اطلاعات یا سازمان اطلاعات سپاه پاسداران” است.

در تلگرام بخوانید

نمونه دیگر،”قانون اصلاح قانون مبارزه با پولشویی” مصوب مجلس دهم است که ۳ بهمن ۱۳۹۷ برای اجرا ابلاغ شده. در متن نهایی این قانون، تشکیل نهادی جدید به نام “شورای عالی مقابله و پیشگیری از جرائم پولشویی و تأمین مالی تروریسم” پیش بینی شده که در آن، وزیر اطلاعات و رئیس سازمان اطلاعات سپاه، توامان وظیفه گزارش دهی اطلاعاتی را بر عهده دارند. حتی اضافه شدن نام اطلاعات سپاه در کنار وزارت اطلاعات در متن قوانین قبلی ایران هم، اتفاق جدیدی نبوده. این تغییر، مثلا در “قانون اصلاح قانون آیین دادرسی کیفری” مصوب مجلس نهم رخ داده که اول تیر ۱۳۹۴ ابلاغ شده است. در بخشی از این قانون، که به اصلاح “قانون آیین دادرسی کیفری” مورخ ۴ اسفند ۱۳۹۲پرداخته، نام “سازمان اطلاعات سپاه” بعد از “وزارت اطلاعات” به فهرست ضابطان دادگستری اضافه شده است.

اما، گذشته از قوانینی که نهایی شده اند، در برخی از دیگر مصوبات مجلس که هنوز به قانون لازم الاجرا تبدیل نشده اند نیز، موازی کاری دو نهاد اطلاعاتی مورد تاکید قرار گرفته. یک نمونه مرتبط، اصلاحیه ۴ خرداد ۱۳۹۵ مجلس نهم بوده که در آخرین روز فعالیت آن مجلس از تصویب نمایندگان گذشته است. مطابق اصلاحیه، دستگاه‌های اجرایی موظف می شوند هنگام انتصاب افراد به مشاغل حساس، علاوه برقوه قضاییه و وزارت اطلاعات (که پیشتر در قانون آمده بودند)، از سازمان اطلاعات سپاه هم استعلام بگیرند. این اصلاحیه در ۱۷ خرداد ۱۳۹۵ به شورای نگهبان رفت و شورا اعلام کرد که برای تایید نهایی باید تغییراتی در متن آن ایجاد شود. تغییراتی که هنوز نهایی نشده ولی از اظهارنظر شورا مشخص است که در متن نهایی، جایگاه جدید اطلاعات سپاه دست نخورده باقی خواهد ماند. قابل تامل آنکه در آستانه جلسه ۱۷ خرداد شورای نگهبان، “یکی از مسئولینی که در ادوار مختلف در پاسخگویی به استعلامات به شورای نگهبان مشارکت داشته” در مصاحبه ای بدون نام اعلام کرد که علاوه بر اطلاعات سپاه، نهادهای موازی دیگر همچون حفاظت اطلاعات ها هم باید در مورد کاندیداهای مشاغل حساس نظر بدهند.

در عین حال اما، گذشته از مجموعه تغییراتی که در قوانین صورت می‌گیرد یا نمی گیرد، در مواردی که استعلام از سازمان اطلاعات سپاه در متن قوانین نیامده هم، این کار عملا بر مبنای تفسیرهای خاص شورا نگهبان انجام می شود معروف ترین نمونه، استعلام در مورد کاندیداهای ورود به دستگاه قانونگذاری است که مطابق قانون فعلی انتخابات مجلس، باید از طریق مکاتبه با وزارت اطلاعات، سازمان ثبت احوال ، نیروی انتظامی جمهوری و قوه قضاییه انجام شود.  با وجود این، شورای نگهبان در سال های گذشته، همواره گزارش های اطلاعات سپاه و نهادهای دیگر را نیز برای ردصلاحیت کاندیداها به کار بسته و استدلال کرده که عدم ذکر نام چنین نهادهایی در قانون، نافی استعلام از آنها نیست. در همین ارتباط، عباسعلی کدخدایی سخنگوی شورای نگهبان، در ۱۹ مرداد گذشته در توضیح استناد به گزارش های اطلاعات سپاه برای رد صلاحیت ها گفته است: “چهار مرجع در قانون آمده از آنها سوال می‌شود ولی منع نشده از سایر نهادها سوال نشود. بنابراین شورای نگهبان می‌تواند از سایر نهادها نیز استعلاماتی را انجام دهد.‎”

در تلگرام بخوانید

درنهایت البته قابل انکار نیست که عملکرد وزارت اطلاعات و سازمان اطلاعات سپاه، به طور خاص در حیطه نقض حقوق شهروندی، و به طور اخص در مناطق دورتر از پایتخت، تفاوت معنی داری نداشته است. با وجود این، پدیده موازی کاری دستگاه های اطلاعاتی همواره از زوایای مختلف مورد توجه ناظران قرار گرفته و از جمله اینکه قوه مقننه، اساسا امکان احضار و طرح سوال از رئیس سازمان اطلاعات سپاه را ندارد و تنها می تواند وزیر اطلاعات را احضار کند. هرچند اینکه نمایندگان در عمل تاکنون تا چه حد از حق خود استفاده کرده اند، یا در مواردی که این کار انجام شده چه چیز تغییر کرده، بحث کاملا جداگانه ای است

The post پیشروی ‘قانونی’ اطلاعات سپاه در زمین وزارت اطلاعات appeared first on دیدگاه نو.

لینک مطلب

مطالب بیشتری که ممکن است مورد علاقه شما باشند

خوان گوایدو: خیلی از ارتشیان به من خواهند پیوست

cafeliberal

بازداشت بیش از ۵۰۰ مدیر دولتی فاسد و دزدِ جمهوری اسلامی در یک سال!

cafeliberal

حمایت بزرگترین حزب اصلاح طلب از ماموریت و عملکرد نیروی قدس

Jahan

به تقلید از خامنه ای، فرماندهان سپاه ، همچنان بر مخالفت با مذاکرات با آمریکا پافشاری می کنند

cafeliberal

صفایی فراهانی: مردم نیاز به قیم ندارند

cafeliberal

برایان هوک:مردم ایران به جای لعنت خواستار کار و اشتغال هستند

cafeliberal