36 C
Tehran
شنبه, ۲۶ مرداد , ۱۳۹۸
سیاست، تاریخ وجامعه

ژنرال پیر نفت ایران چرا سرنگون نمی شود؟


معراج رسول اف / بخش فارسی ایران بریفینگ

حوزه حاکمیتی و اجرایی در نظام حکمرانی اداره نفت ایران چنان به هم گره خورده است که دولت به عنوان حاکم نظارت چندان بر وزارت نفت ندارد. در این سیستم ، که نظیر آن را تنها در کشورهای عقب مانده می توان دید، وزیر همزمان نماینده حاکمیت و دولت، و همه کاره شرکتهای تابعه است. در نتیجه وزیر نفت برای تهیه ساده ترین امور هم گاه آیین نامه صادر می کند و شرکتها را موظف می نماید برای صرفه جویی، از آن اطاعت کنند. 

این سیستم حکمرانی به وزیر اجازه می دهد همه ارکان قدرت را در اختیار بگیرد و به میل خود رفتار کند. مطابق این ساختار وزیر با در اختیار گرفتن همه ارکان قدرت زیردستان را کنترل می کند و جلوی هر گونه نقد و انتقادی را می بندند. این رفتار که خاطره سیستمهای استبدادی را به ذهن می آورد، یکی از رازهای ماندگاری قدرت وزیر نفت است.

در این ساختار وزیر نفت مجموعه ای از بازنشستگان سایر وزارتخانه ها یا جوانان دانشگاهی بدون تجربه و سابقه را به مناصب عالی صنعت آورده، و امپراطوری شخصی از آنها ساخته است. این امپراطوری چنان قدرتمند است که تقریبا صدای هیچ انتقادی از کارکنان در عمل شنیده نمی شود.  

هر وزیر و به طور کلی مقامات عالی سیاسی در ایران برای رسیدن به قدرت و بقای خود نیازمند جلب رضایت و حمایت مقامات بالاتر، مجلس، رسانه ها (و به تبع آن افکار عمومی)، و نیروهای فرهنگی است که برای او اعتبار همراه آورند. برای این کار نیروهای سیاسی از ابزارهای مشروع و نامشروع زیادی استفاده می کنند و با عملکرد خود یا توزیع امتیاز میان نیروهای ذی‌نفوذ، قدرت خود را استمرار می بخشند. 

حق السکوت دادن به نمایندگان مجلس

یکی از اَشکال رایجی که آقای زنگنه برای بقای قدرت خود استفاده می کند توزیع امتیاز یا در معنی منفی آن باج است. وزیر به صورت روشنی به نمایندگان سابق مجلس امتیاز یا باج می-دهد. روشنترین این امتیازات توزیع سمتهای عالی صنعت نفت به نمایندگان سابق مجلس است که از دوره سابق وزیر به آن اهتمام خاص داشته است. به عنوان مثال شرکت حفاری شمال را مدتی یکی از نمایندگان فارس اداره می کرد. امروز شرکت تاسیسات دریایی ایران در دست یک نماینده سابق است یا در هیات مدیره این شرکت هم نمایندهای باز نشسته است…. 

صورت دیگر امتیاز وزیر به نمایندگان مجلس، امتیاز تاسیس کارخانجات و تاسیسات صنعتی در شهرهای مختلف بدون بررسی اقتصادی مطالعه زمینه های فرهنگی و زیست محیطی لازم است. خط اتیلن غرب گواه روشن این دستِ امتیازهاست. به وسیله این خط، اتیلن از منطقه عسلویه به کرمانشاه منتقل شده و طی مسیر خود، خوراک چندین کارخانه پتروشیمی را تامین می کند. این خط که بدون توجیه فنی و اقتصادی روشنی احداث شده است در مسیر توسعه و جذب سرمایه گذار برای ساخت کارخانجات، با مشکلات عدیده ای روبرو شد و هنوز هم با مسائل پیچیده ای دست به گریبان است. 

تعطیلی دانشگاه نفت و باج دادن به دیگر دانشگاه ها

امتیاز دیگر وزیر نفت، هزینه های پژوهشی است که به دستور وزیر در قالب طرحهای تحقیقاتی، ساخت دانشگاه و دانشکده یا مرکز تحقیقاتی در دانشگاهها انجام می شود. دانشگاهها یکی از کانونهای اعتبار بخشی به وزیر هستند و پشتیبانی آنها وزیر را در حفظ قدرت یاری می کند. برای همین منظور آقای زنگنه طی دوره اول وزارت خود شمار زیادی مراکز تحقیقی و دانشکده و مانند آن در دانشگاههای کشور تاسیس کرد. در حالی که طی همین مدت دانشگاه وابسته به وزارت نفت را تعطیل کرد یا به صورت بلاتکلیفی رها نمود. 

سوال این است که اگر کشور به دانشگاه و دانشکده جدید نیاز داشت چرا وزارت نفت دانشگاه خود را که در منطقه عملیاتی و نزدیک صنعت و دارای سابقه قابل توجه است به چنین فلاکتی انداخت؟ سوال دیگر آن که اگر کشور به این شمار دانشگاه و دانشکده نیاز داشت چرا امروز کشور با مشکل بیکاری دانشجویان درس خوانده رشته های مرتبط با صنعت نفت روبرو است؟ 

وزیر نفت در دوره جدید وزارت طی دستور دیگری شرکتهای تابعه را موظف کرد میلیاردها تومان (مبلغی شاید بیش از پانصد میلیارد تومان) پروژه در قالب طرحهای تحقیقی موسوم به انستیتو به دانشگاههای بزرگ و مشهور واگذار کنند. این پروژه بخشیها در حالی انجام می گرفت که اصولا از فعالیتهای تحقیقاتی دانشگاهی نفع چندانی عاید صنعت نفت نشده و هیچ یک از دانشگاهها دستاورد قابل توجه اقتصادی شده ای برای صنعت نیاورده اند.

تخصیص پروژه و ساختمان سازیهای گسترده و تاسیس رشته های نفتی و… دانشگاهها را مدیون وزارت نفت می کرد و لشکری از اساتید دانشگاه را حامی وزیر می نمود. این لشکر که از این میلیاردها ثروت توزیع شده در دانشگاهها به صورت مشروع یا نامشروع بهره مند می شوند، اعتبار دانشگاه را پشتیبان وزیر می کنند و پایه حکومت او را محکم می نمایند.

تبلیغ دیگری که وزیر نفت به وسیله آن صندلی خود را حفظ کرده است تاسیسات پارس جنوبی است روشن است که هر وزیر نفتی که در سال ۱۳۷۶ به وزارت می رسید، توسعه میدان گازی پارس جنوبی را در اولویت کاری خود قرار می داد. مقدمات این کار از گذشته آغاز شده بود و دلیل تاخیر ایران در دوره قبل از آن را بیشتر به مسائل بازسازی خرابیهای جنگ و لزوم توجه به آن باید بازگردانید. حتی می توان گفت: چه بسا اگر شخصی آشنا با مسائل انسانی و توسعه صنعت نفت برای سمت وزارت انتخاب می شد، نتایج بهتری از اجرای این پروژه به دست می آمد. زیرا نقشه توسعه آقای زنگنه برای این منطقه که پس از ایشان در دوره وزاری بعد هم دنبال شد، اشکالات اساسی داشت. از مسائل فنی که بگذریم؛  

– جایابی نادرست کارخانجات صنعتی و تراکم آنها موجب شده است امروز منطقه با مشکل آلودگی شدیدی روبرو باشد که زندگی و کار را در آنجا با دشواری روبرو کرده است.

– قرار گرفتن تاسیسات در کنار هم عسلویه را تبدیل به بمب قابل انفجاری کرده است که در صورت اتفاق می تواند فاجعه منطقه ای و انسانی بزرگی را رقم بزند.

– عدم توسعه متوازن در منطقه و توسعه نیافتگی مناطق شهری متناسب با نیاز صنعت، زندگی کارکنان در منطقه را با مشکلات عدیده ای روبرو کرده است. 

به عبارت دیگر تمدن صنعتی که آقای وزیر ساخته اند جای مناسبی برای زندگی انسانی نیست!

خبرگزاری خصوصی تملق گو

نیروی دیگری که وزارت آقای زنگنه را نگهبانی می کند رسانه-هایی هستند که غالبا با انگیزه های سیاسی یا اقتصادی برای وزیر پروپاگاندا می کنند.

او برای خود یک روابط عمومی خصوصی ایجاد کرد و نام آن را خبرگزاری شانا گذاشته است ، مجیز گویی و تبلیغ های سانتی مانتال از وزیر و جلسات بی مورد نوبه ای او در اپک خوراک این خبرگزاری است برای کسب وجاهت زنگنه !

این خبرگزاری  با سناریوسازی های پیچیده و استفاده از ابزارهای ژورنالیستی کارهای وزیر را برجسته می کند و هرگونه مخالفت با وی را به انگیزه سیاسی نسبت می دهند و مردم را از دیده شدن واقعیت اداره صنعت نفت بازمی دارند. آنها کارهای وزیر را توجیه می کنند و افکار عمومی را پشتیبان او می نمایند یا مساله صنعت را به حاشیه-هایی مانند دکل گمشده و بابک زنجانی می برند و به این وسیله فرشته نگهبان وزارت می شوند.  

به عنوان مثال روزی که آقای وزیر، وزیر سابق اقتصاد را به سمتِ مدیرعامل شرکت ملی نفت گماشت یکی از اصحاب رسانه مصاحبه کوتاهی با وی در فضای مجازی گذاشت. در این مصاحبه با شگرد مطبوعاتی خاصی مدیرعامل جدید می گفت آمده است تا در دوره تحریم تجارب خود را در اختیار وزارت نفت قرار دهد و بعد از آن از این صنعت خواهد رفت. مصاحبه گر که در این مصاحبه فقط نظر مدیر عامل را منعکس می کرد به ساده ترین شبهه نمی پرداخت که اصولا وزیر سابق اقتصاد چه سابقه ای در اداره صنعت نفت در دوره تحریم داشته است؟  

نوشته ژنرال پیر نفت ایران چرا سرنگون نمی شود؟ اولین بار در Iran Briefing – Human Rights Violation by IRGC – نقض حقوق بشر توسط سپاه پاسداران پدیدار شد.

لینک مطلب

مطالب بیشتری که ممکن است مورد علاقه شما باشند

مذاکره نمی‌کنیم!

cafeliberal

بحران کاغذ مزیدی بر علت بیکاری کارگران

cafeliberal

افزایش ذخیره اورانیوم ایران پایان بازی برجام برای اتحادیه اروپا

cafeliberal

سانسور پیش و پس از انتشار کتاب و ترس از خمیر شدن کتاب‌ها، نگرانی جدی بازار کتاب در گفت‌وگو با علیرضا بهنام – کمپین حقوق بشر در ایران

cafeliberal

چرا مردم ایران اینجوری شدند؟

Jahan

شناسایی قایق انتحاری جمهوری اسلامی حوالی ناوشکن انگلیسی؛ تلاش یک سازمان اسرائیلی برای ادامه توقیف نفتکش «گریس۱»

cafeliberal